Welke snijplank past het beste bij jouw keukenmessen?

Je hebt geïnvesteerd in een goede set aan keukenmessen. Maar heb je er ook bij stilgestaan op welke ondergrond je die messen gebruikt? De snijplank die je kiest, heeft namelijk directe invloed op hoelang je messen scherp blijven. Een harde ondergrond slijt de snijkant van je mes bij iedere snede een beetje af. Een te zachte ondergrond biedt juist te weinig weerstand. De juiste snijplank is daarmee geen bijzaak, maar een verlengstuk van goed messenonderhoud. In deze blog leggen we je uit welk materiaal het beste past bij jouw keukenmessen, wat de voor- en nadelen zijn per type en waar je verder op moet letten. Lees snel verder!

Waarom de snijplank invloed heeft op je messen

Veel mensen denken bij slijpschade alleen aan verkeerd opbergen of een onzorgvuldige snijbeweging. Maar de ondergrond waarop je snijdt, speelt minstens net zo’n belangrijke rol. Bij iedere snede komt de snijkant van je mes in contact met de snijplank. Hoe harder dat oppervlak, des te meer de microscopisch kleine rand van het mes vervormt of afslijt.

Materialen zoals glas, keramiek, steen en metaal zijn bijzonder hard en beschadigen de snijkant bij ieder gebruik. Een glazen snijplank ziet er strak uit, maar is voor je messen een van de slechtste keuzes die je kunt maken. Hout en kunststof zijn veel zachter en geven mee onder de snijkant, waardoor de schade minimaal blijft. Bamboe zit qua hardheid tussen hout en kunststof in en vraagt om een nuance: hierover later meer.

Houten of kunststof snijplank: wat is het beste materiaal?

Dit is de meest gestelde vraag als het gaat om snijplanken. Het eerlijke antwoord? Beide hebben hun eigen sterke punten. De juiste keuze hangt af van meerdere factoren. Denk hierbij aan scherpte van het mes, hygiëne, onderhoud en gebruiksgemak.

Houten snijplank

Een houten snijplank is van oudsher de favoriete keuze bij serieuze thuiskoks en professionele koks, en dat is niet zonder reden. Hout is zacht genoeg om de snijkant van je mes te ontzien, maar stevig genoeg om prettig en stabiel op te werken. Bovendien herstelt hout kleine insnijdingen gedeeltelijk zelf, aangezien de houtvezels terugveren na een snede, waardoor krassen minder diep worden dan bij kunststof.

Een ander voordeel van hout zijn de absorberende kwaliteiten. Onderzoek heeft aangetoond dat bacteriën die in de snijsporen van een houten plank terechtkomen, minder goed overleven dan op kunststof. Dit komt doordat hout vocht opneemt en de bacteriën daarmee in de vezels worden ingesloten en afsterven.

Het nadeel van hout is het onderhoud. Een houten snijplank mag nooit in de vaatwasser, moet na gebruik direct worden afgewassen en regelmatig worden ingevet met voedselveilige olie. Bij goed onderhoud kan een kwalitatieve houten plank tientallen jaren meegaan.

Kunststof snijplank

Een kunststof snijplank heeft als grootste voordeel het gebruiksgemak. Hij is licht, vaatwasserbestendig en daardoor gemakkelijk grondig schoon te maken. Voor veel thuiskoks is dat een doorslaggevend argument, zeker als hygiëne bij het verwerken van rauw vlees een prioriteit is.

Het nadeel van kunststof is dat het oppervlak na verloop van tijd diep ingesneden raakt. In die snijsporen kunnen bacteriën zich nestelen die je met normaal afwassen niet meer bereikt. Een sterk versleten kunststof snijplank is daarmee juist minder hygiënisch dan een goed onderhouden houten exemplaar. Daarnaast kunnen door slijtage kleine kunststofdeeltjes vrijkomen die in contact kunnen komen met voedsel. Vervang een kunststof snijplank daarom regelmatig. Voor je messen is kunststof acceptabel, maar iets minder vriendelijk dan hout. Het oppervlak is harder en biedt minder vering, waardoor de snijkant iets sneller afslijt.

Wat is het beste materiaal voor een snijplank: overzicht per mestype

Niet ieder mes stelt dezelfde eisen aan de snijplank. Dit is een overzicht per mestype:

Japanse messen: Japanse messen van hard staal zijn uitzonderlijk scherp, maar ook gevoeliger voor schade. Door contact met een te harde ondergrond kunnen kleine beschadigingen (microchips) ontstaan in de snijkant. Kies bij Japanse messen altijd voor een zachte houten snijplank en dan bij voorkeur van end-grain constructie. Vermijd bamboe en kunststof bij intensief gebruik
Westerse koksmessen: westerse messen van zachter staal zijn robuuster en minder gevoelig voor schade. Ze verdragen zowel hout als kunststof goed. Een houten plank heeft ook hier de voorkeur voor de scherpte op de lange termijn, maar een kwalitatieve kunststof plank is prima acceptabel
Santokumes en nakirimes: ook deze Japanse messen zijn van relatief hard staal en verdienen een zachte houten ondergrond voor maximale scherpte retentie
Broodmes: een broodmes met gekarteld lemmet is minder gevoelig voor schade aan de ondergrond, omdat het met een zaagbeweging werkt in plaats van een directe snede. Hout of kunststof is beide prima
Schilmesje: een klein schilmesje wordt vaak in de hand gebruikt en komt minder intensief in contact met de snijplank. Materiaal speelt hier een kleinere rol

Bamboe: goede keuze of niet?

Bamboe snijplanken worden steeds populairder, mede vanwege hun duurzame imago. Bamboe is een snelgroeiende grassoort en daarmee een milieuvriendelijk alternatief voor hout. Maar als snijondergrond voor messen is bamboe minder ideaal dan het lijkt.

Bamboe is namelijk aanzienlijk harder dan de meeste houtsoorten. Die hardheid is juist wat de snijkant van messen sneller laat afslijten, zeker bij Japanse messen van hard, bros staal. Voor westerse messen is bamboe acceptabel bij incidenteel gebruik, maar voor dagelijks gebruik of voor kwalitatieve messen is een houten plank een betere keuze.

Wat is het beste hout voor een snijplank?

Niet elk hout is even geschikt als snijondergrond. De houtsoort bepaalt hoe zacht het oppervlak is, hoe goed het herstelt na snedes en hoe bestand het is tegen vocht. Dit zijn de meest gebruikte houtsoorten:

Esdoorn: de meest populaire keuze voor snijplanken. Esdoorn is hard genoeg om stevig te werken, maar zacht genoeg om messen te ontzien. Het heeft een dichte nerf die weinig vocht opneemt en makkelijk schoon te houden is
Walnoot: iets zachter dan esdoorn en daardoor extra vriendelijk voor messen. Walnoot heeft een mooie, donkere kleur en is een geliefde keuze voor zowel gebruiksplanken als serveerplanken
Kers: vergelijkbaar met walnoot in hardheid en geschiktheid voor je messen. Kersenhout heeft een warme, roodbruine kleur die met de jaren mooier wordt
Olijfhout: een populaire keuze vanwege het mooie uiterlijk. Olijfhout is echter harder dan esdoorn of walnoot en daardoor iets minder vriendelijk voor messen. Prima voor incidenteel gebruik, maar niet de eerste keuze voor dagelijks intensief snijwerk

End-grain of face-grain: welke constructie is beter?

Naast de houtsoort speelt ook de constructie van de plank een rol. Er zijn twee hoofdvarianten:

End-grain: bij een end-grain plank staan de houtvezels verticaal: je snijdt op de kopse kant van het hout. De snijkant van je mes glijdt tussen de vezels door in plaats van erdoorheen. Dit is over het algemeen de beste constructie voor messen: de vezels veren na het snijden terug, waardoor snijsporen zich gedeeltelijk herstellen en de snijkant minimale schade oploopt. End-grain planken zijn zwaarder, dikker en duurder, maar de beste keuze voor wie kostbare messen dagelijks gebruikt
Face-grain: bij een face-grain plank snijd je op de langszijde van de houtvezels. Deze planken zijn dunner, lichter en goedkoper. Ze zijn prima geschikt voor dagelijks gebruik, maar slijten aan het oppervlak iets sneller dan end-grain planken

Voor Japanse messen en kwalitatieve koksmessen is een end-grain plank de beste keuze. Voor dagelijks gebruik met westerse messen is een face-grain plank een prima en betaalbaar alternatief.

Snijplank met messen: tips voor een goede combinatie

Tot slot een aantal praktische aandachtspunten bij het combineren van een snijplank met messen:

Grootte: kies een snijplank die groot genoeg is om comfortabel op te werken. Een te kleine plank dwingt je tot kleine, onnauwkeurige bewegingen en vergroot de kans op ongelukken. Een plank van minimaal 35 bij 25 centimeter is voor dagelijks gebruik de ondergrens
Stabiliteit: een snijplank die schuift tijdens het snijden is gevaarlijk. Leg een vochtige theedoek of een antislipmat onder de plank voor extra grip, of kies voor een plank met ingebouwde rubberen voetjes
Meerdere planken: gebruik bij voorkeur aparte snijplanken voor rauw vlees en groenten of fruit. Zo voorkom je kruisbesmetting
Onderhoud: een houten snijplank vet je regelmatig in met voedselveilige minerale olie om uitdroging en scheuren te voorkomen. Was hem altijd met de hand en laat hem nooit in water weken of in de vaatwasser gaan

Bij Koken en Wonen vind je een zorgvuldig geselecteerd assortiment aan snijplanken van hout, kunststof en bamboe. Onze snijplanken zijn geschikt voor iedere kookstijl en elk type mes. Of je nu op zoek bent naar een robuuste end-grain werkplank of een praktische set kunststof planken: wij helpen je graag de juiste keuze te maken. Heb je vragen of wil je persoonlijk advies? Neem dan gerust contact met ons op!